Overgewicht: niet elk pondje gaat door het mondje

cakes-489849__340

 

Kranten en televisiezenders zijn er druk mee. Overgewicht is een oprukkend probleem in de westerse maatschappij. Het is een hot item waar veel aandacht aan wordt geschonken. Is dat terecht? Ja zeker.

In 2016 had bijna de helft van de volwassen Nederlanders (49%) overgewicht. We spreken van overgewicht als de BMI tussen de 25 en 30 is. Ruim 14% heeft zelfs obesitas, een BMI van 30 of hoger.  Ook kinderen krijgen meer overgewicht.  Bijna 14% van de kinderen is te dik.  Dit zijn wel serieuze aantallen, waar we stil van worden.

 

Gevolgen

Het hebben van overgewicht is een bedreiging voor de gezondheid. Er kunnen klachten ontstaan als:

  • Hart- en vaatlijden
  • Slaap apneu
  • Huidproblemen
  • Galblaas aandoeningen
  • Verhoogde bloeddruk
  • Hoog cholesterol
  • Diabetes type II

Dieet

Mensen met overgewicht gaan op een dieet.  Die-eet.  Vreemd woord eigenlijk.  Diëten  houden beperkingen in. Je mag een heleboel niet meer eten. Eigenlijk al gedoemd te mislukken. Als je iets niet mag eten wordt het aantrekkelijker en wil je het juist wel eten.

Er zijn zeker succesvolle diëten, waarbij je veel kilo’s kunt afvallen.  Alleen komen de meeste mensen in korte tijd  ook weer hetzelfde aantal kilo’s aan, of zelfs nog meer.  Dit is een logische reactie van het lichaam. Als we te weinig calorieën eten denkt de lichaam dat we in tijden van hongersnood verkeren.

In de tijd van de jagers en verzamelaars waren er ook tijden van schaarste.  Het lichaam is er op gericht om te overleven en heeft een heel slim trucje ontwikkeld. Als er weinig voedsel voor handen is zet het de verbranding van het lichaam omlaag en slaat het een voorraadje  op om te overleven. Is de schaarste voorbij dan blijft het lichaam voorraden opslaan en komen we in gewicht aan. We gaan jojoën.

Oorzaken

Een dieet lost helemaal niets op. Tijdelijk val je af, daarna kom je aan. Interessanter is om te ontdekken waarom iemand in gewicht aankomt. Je maakt mij niet wijs dat 1 op de 2 Nederlanders zich iedere dag te buiten gaat aan enorme hoeveelheden calorieën.  Veel te vaak hoor ik in mijn praktijk mensen verzuchten dat ze alle diëten al hebben uitgeprobeerd en dat niets helpt.  In mijn ogen is dit volkomen logisch. Gewichtstoename heeft zeker te maken met een positieve energiebalans, dat zal ik niet ontkennen. Maar er is veel meer aan de hand.  Waarom lukt het mensen niet om af te vallen? Zijn ze niet gemotiveerd? Smokkelen ze te veel?  Zou kunnen, maar er kunnen ook hele andere oorzaken aan de hand zijn.

Ongewenste gewichtstoename is, naast verkeerde voeding, ook een signaal dat er iets in het lichaam niet goed gaat.  Er kunnen verschillende ontregelingen zijn. Ik noem een aantal voorbeelden.

Hyperinsulinisme

Het te veel aanmaken van insuline. Als de bloedsuikers stijgen maakt de alvleesklier insuline aan. Lichaamscellen zijn gevoelig voor insuline. Dit hormoon zorgt ervoor dat glucose de cellen in kan.  Dat is heel belangrijk, want als dit niet zou gebeuren stijgen de bloedsuikers en dat is gevaarlijk.  Bij overgewicht kunnen de cellen ongevoeliger worden voor insuline. De alvleesklier moet meer insuline aanmaken, waarop de cellen weer reageren met nog ongevoeliger worden.  Er ontstaat een vicieuze cirkel. Door de ongevoeligheid van de cellen blijft er meer glucose in het bloed. Handig voor het lichaam want er is immers altijd brandstof aanwezig.  Het hoeft geen vetten te verbranden om aan energie te  komen. Je zal niet makkelijk afvallen als dit een rol speelt. Zo lang er een insuline resistentie blijft bestaan zit je in een cirkeltje.

Verminderd verzadigingsgevoel

Te veel eten geeft een positieve energie balans.  Het hoeft geen betoog dat je hier in gewicht van zult aankomen. Maar stel je nou dat je per ongeluk te veel eet?  Een kenmerk van een verminderd verzadigingsgevoel is dat je na het eten  pas merkt dat je te veel gegeten hebt. De broeksknoop even moet open zetten.  Ook bij deze mensen zijn hormonen uit balans.  Ghreline  is een honger hormoon.  Het zet de maag aan tot eten.  Na de maaltijd is de honger voorbij en neemt het hongerhormoon weer af.  Als dit mechanisme niet goed werkt, dus als de ghreline niet of te laat stopt,  voel je niet dat je voldoende gegeten hebt en eet je dus al snel te veel.

En dan hebben we ook nog het hormoon leptine.  Het vetweefsel geeft dit hormoon af. Het laat de hersenen weten hoeveel vet er in het lichaam is opgeslagen.   We weten hierdoor of we nog meer vet nodig hebben of dat er genoeg is. Als je ongevoelig bent geworden voor leptine, weten de hersenen niet of er in het lichaam voldoende vet aanwezig is. We eten dan te snel.

Verlaagde verbranding

En dan heb je ook nog mensen die weinig calorieën eten, maar toch niet afvallen.  Hun lichaam is kampioen in het zuinig aan doen met energie. De verbranding staat op een zeer laag pitje. Zij kunnen lijnen wat ze willen, maar als de verbranding niet optimaal werkt zal niet toch niet afvallen.

Koolhydraatverslaving

Er zijn mensen die koolhydraten eten omdat zij zich daar emotioneel veel beter door voelen.  Dat is helemaal niet raar.  Onze tarwe lijkt al lang niet meer op het oergraan van vroeger. Er is veel mee gerommeld om de opbrengsten te verhogen. Door het eten van tarwe, maar ook van vet,  verhoog je het serotonine en endorfine gehalte in het bloed. Je voelt je prettiger en gelukkiger.  Dit wil je steeds opnieuw ervaren, en je lichaam begint opnieuw om koolhydraten te vragen.  De cirkel ontstaat weer.

 

Te langzaam werkende schildkier

De schildklier is net een kachel. Werkt hij te snel dan gaat alles ook snel. Je valt af en voelt je gejaagd. Maar als hij te langzaam werkt gaat alle traag. Je hebt het koud  en de verbranding is sterk gedaald.  Een caloriebeperkt dieet zal hier dus niet helpen. We moeten de schildklier gaan ondersteunen.

 

Conclusie

Het verbeteren van het voedingspatroon, meer bewegen en voldoende rust nemen is uiteraard van groot belang.  Maar zoals we hierboven hebben kunnen lezen zijn er veel meer oorzaken die een rol spelen. Het is zeer belangrijk om deze op te sporen en te behandelen. Iedere oorzaak heeft zijn eigen specifieke aanpak nodig en is de vicieuze cirkel doorbroken.

Geef hier je reactie

*